عوارض rTMS و نحوه کنترل آنها معمولاً خفیف و گذرا هستند، اما آگاهی از آنها برای بیمار و درمانگر اهمیت زیادی دارد. rTMS یک روش ایمن و غیرتهاجمی برای درمان اختلالاتی مانند افسردگی و اضطراب است و در اکثر بیماران بدون مشکل جدی انجام میشود. با این حال، برخی افراد ممکن است در جلسات اولیه دچار سردرد خفیف، احساس فشار روی پوست سر یا خستگی شوند که معمولاً طی چند دقیقه تا چند ساعت برطرف میشود. شناخت این عوارض و بهکارگیری روشهای مدیریت آنها باعث میشود روند درمان با آرامش، اطمینان و اثربخشی بیشتری ادامه پیدا کند.
آنچه در ادامه خواهید خواند:
-
سردرد و احساس فشار پس از rTMS؛ رایجترین عوارض rTMS و نحوه کنترل آن ها
-
تحریک بیشازحد یا خستگی ذهنی بعد از rTMS؛ چرا رخ میدهد و چگونه قابل مدیریت است؟
-
مشکلات خفیف پوستی یا عضلانی در ناحیه تحریک؛ دلایل و راهکارهای پیشگیری
-
پیشگیری از عوارض نادر rTMS با ارزیابی دقیق بیمار و تنظیم تخصصی پروتکل های درمانی rTMS
سردرد و احساس فشار پس از rTMS؛ رایجترین عارضه و روشهای کاهش آن
عوارض rTMS مانند سردرد و احساس فشار روی پوست سر از شایعترین واکنشهایی هستند که برخی بیماران، بهویژه در جلسات ابتدایی، تجربه میکنند. این علائم معمولاً به دلیل تحریک مکرر ناحیه هدف و انقباض خفیف عضلات سر رخ میدهند. این واکنشها اغلب خفیف، قابلتحمل و کوتاهمدت هستند. درمانگر با تنظیم شدت مناسب، تنظیم دقیق دستگاه و توصیه مصرف مسکنهای ساده در صورت نیاز، میتواند عوارض rTMS و نحوه کنترل آنها را بخوبی انجام دهد. در بیشتر موارد، با ادامه جلسات و سازگاری سیستم عصبی، شدت سردرد بهطور چشمگیری کم میشود و روند درمان بدون مشکل ادامه پیدا میکند.
روشهای کاهش سردرد در جلسات rTMS
برای کاهش سردرد ناشی از rTMS، درمانگر میتواند شدت میدان مغناطیسی را کمی پایین بیاورد تا فشار کمتری به عضلات و پوست سر وارد شود. در بسیاری از بیماران، تنظیم شدت تحریک روی کمتر از ۹۰ درصد آستانه تحریک (MT) یا اندکی پایینتر، بدون اینکه به اثربخشی درمان آسیب بزند، حساسیت به پالسهای مغناطیسی را کاهش میدهد. همچنین، قرار دادن کویل کمی عقبتر از ناحیه DLPFC، بهویژه در افرادی که پیشانی حساستری دارند، فشار و انقباض عضلانی را کمتر میکند و سردرد را کاهش میدهد. این دو راهکار ساده کمک میکنند بیمار جلسات را با احساس راحتی بیشتری دنبال کند و عوارض rTMS و نحوه کنترل آنها به سادگی انجام شود.
تحریک بیشازحد یا خستگی ذهنی بعد از rTMS
عوارض rTMS گاهی شامل تحریک بیشازحد یا خستگی ذهنی پس از جلسه است؛ حالتی که در برخی بیماران به دلیل فعالسازی مداوم شبکههای عصبی دیده میشود. این خستگی معمولاً کوتاهمدت است و بیشتر در جلسات ابتدایی رخ میدهد، اما با تنظیم پروتکل تخصصی rTMS، انتخاب شدت میدان مغناطیسی مناسب خروجی تی ام اس، انتخاب فرکانس مناسب در پروتکل های rTMS برای اختلالات روانپزشکی و اجرای صحیح تنظیم شدت خروجی میدان مغناطیسی بر اساس آستانه تحریک در درمان با تی ام اس میتوان آن را به حداقل رساند. در کلینیکهای پیشرفته، درمانگر با ارزیابی دقیق آستانه تحریک، تنظیم فاصله بین قطارهای پالس و پایش واکنش بیمار در طول جلسه، از بروز خستگی شدید جلوگیری میکند. توضیح روشن فرآیند درمان و ارائه دستورالعملهای پساجلسه نیز کمک میکند بیمار ریکاوری سریعتری داشته باشد و درمان با اثربخشی بیشتری ادامه پیدا کند.
بیشتر بخوانید: آستانه تحریک در درمان با تی ام اس چیست؟
در جلسات rTMS عوارضی مانند سردرد و خستگی چرا رخ میدهد و چگونه قابل مدیریت است؟
عوارض rTMS مانند سردرد و خستگی ذهنی معمولاً بهدلیل تحریک مکرر شبکههای عصبی ایجاد میشوند. انقباض خفیف عضلات سر هنگام ارسال پالسها نیز در بروز این علائم نقش دارد. این واکنشها بیشتر در جلسات ابتدایی رخ میدهند، زیرا مغز هنوز با الگوی جدید تحریک سازگار نشده است. مدیریت این عوارض ساده و کاملاً عملی است. درمانگر با تنظیم شدت میدان مغناطیسی بر اساس آستانه تحریک (MT)، انتخاب فرکانس مناسب و قرار دادن صحیح کویل تیاماس، شدت این علائم را کاهش میدهد. افزایش تدریجی شدت در جلسات اول نیز به کاهش سردرد و خستگی کمک میکند. پایش وضعیت بیمار و ارائه توصیههای پساجلسه—مانند استراحت کوتاه، نوشیدن آب کافی و مصرف مسکنهای سبک—باعث میشود روند درمان راحتتر و مؤثرتر ادامه پیدا کند.
مشکلات خفیف پوستی یا عضلانی در ناحیه تحریک تیاماس؛ دلایل و راهکارهای پیشگیری
در برخی بیماران، rTMS باعث بروز مشکلات خفیف پوستی یا عضلانی میشود. این مشکلات معمولاً شامل سوزش پوستی، حساسیت موضعی، اسپاسم جزئی عضلات صورت یا تیرکشیدن کوتاهمدت در ناحیه پیشانی هستند. این واکنشها بهدلیل عبور پالسهای مغناطیسی از عضلات سطحی و تحریک گیرندههای پوستی رخ میدهند. بیشتر این علائم پس از چند جلسه کاهش مییابند، زیرا بافتها به تحریک عادت میکنند. با این حال، درمانگر میتواند با چند اقدام ساده احتمال بروز این واکنشها را کم کند. تنظیم دقیق موقعیت کویل تیاماس، کاهش تدریجی شدت در جلسات اولیه و استفاده از پد یا ژل محافظ، شدت علائم را کاهش میدهند. تمیز و خشک بودن پوست قبل از درمان نیز اهمیت دارد. اگر بیمار سابقه حساسیت پوستی داشته باشد، انتخاب پروتکل ملایمتر و پایش دقیق واکنشها در جلسات اول میتواند عوارض را به حداقل برساند. این اقدامات کمک میکنند درمان بدون درد یا ناراحتی ادامه پیدا کند.
